“Web sitesi yaptıralım” kararı verildiğinde bir anda birçok yeni kelimeyle karşılaşırsınız: alan adı, hosting, www, SSL, DNS. Bu kavramlar teknik görünse de aslında basit fikirlere dayanır ve ne anlama geldiklerini bilmek, hem doğru kararlar vermenizi hem de yazılım firmasıyla aynı dili konuşmanızı sağlar.
Bu yazıda web sitesinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve bir web sitesini oluşturan temel parçaları sade bir dille anlattık.
Web sitesi nedir?
Web sitesi, bir alan adı altında bir araya getirilmiş ve internet tarayıcısıyla açılabilen web sayfalarının bütünüdür. Bir firmanın ana sayfası, hakkımızda sayfası, hizmet sayfaları ve iletişim sayfası birlikte o firmanın web sitesini oluşturur.
Web sitesindeki sayfalar bir sunucuda (hosting) durur. Biri tarayıcısına sitenin adresini yazdığında, bu sayfalar sunucudan alınıp kullanıcının ekranında gösterilir.
Web sitesi, web sayfası ve web uygulaması farkı
Bu üç kavram sık sık birbirinin yerine kullanılır, ama aralarında fark vardır:
| Kavram | Ne anlatır? |
|---|---|
| Web sayfası | Tek bir sayfadır; örneğin bir sitenin iletişim sayfası. |
| Web sitesi | Aynı alan adı altındaki sayfaların tamamıdır. |
| Web uygulaması | Kullanıcının giriş yapıp işlem yaptığı yazılımdır; örneğin bir müşteri paneli ya da bayi portalı. |
Bir web sitesinin içinde web uygulaması da bulunabilir. Örneğin bir e-ticaret sitesinde ürün sayfaları tanıtım amaçlıdır; sepet, ödeme ve hesap ekranları ise birer uygulama gibi çalışır.
Web sitesi nasıl çalışır?
Tarayıcınıza bir site adresi yazdığınızda birkaç saniyeden kısa sürede şunlar olur:
- Adres yazılır: Tarayıcıya firmaniz.com gibi bir alan adı yazarsınız.
- Sunucu bulunur: DNS adı verilen sistem, bu alan adının hangi sunucuda durduğunu bulur. İnternetteki her sunucunun bir IP adresi vardır; DNS, akılda kalıcı alan adını bu sayısal adrese çevirir.
- Sayfa istenir: Tarayıcı, o sunucudan sayfayı ister.
- Sayfa gönderilir: Sunucu sayfanın dosyalarını (metinler, görseller, tasarım ve kod) tarayıcıya gönderir.
- Sayfa gösterilir: Tarayıcı bu dosyaları birleştirip sayfayı ekranınızda gösterir.
Bu yapının üç temel parçası vardır: alan adı, hosting ve sitenin kendisi, yani sayfalar ve onları çalıştıran yazılım.
Alan adı (domain) nedir?
Alan adı, web sitenizin internetteki adresidir: uznyazilim.com, firmaniz.com.tr gibi. İnsanların sitenize ulaşmak için yazdığı ve kartvizitinize bastığınız addır. Aynı alan adı, info@firmaniz.com gibi kurumsal e-posta adresleriniz için de kullanılır.
Alan adı iki parçadan oluşur:
- Ad: Sizin seçtiğiniz kısım, örneğin “firmaniz”.
- Uzantı: Noktadan sonraki kısım; .com, .com.tr, .net, .org gibi.
Türkiye’deki işletmeler genellikle .com ya da .com.tr uzantısını tercih eder. “.tr” uzantılı alan adları BTK’nın yönettiği TRABİS sistemi üzerinden, yetkili kayıt kuruluşları aracılığıyla alınır. TRABİS ile birlikte .com.tr, .net.tr ve .org.tr gibi uzantılar belge istenmeden, ilk başvurana verilir; .av.tr, .gov.tr ve .edu.tr gibi bazı uzantılar ise hâlâ belge gerektirir.
Alan adı seçerken:
- Kısa, akılda kalıcı ve kolay yazılan bir ad seçin.
- Türkçe karakter (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) kullanmayın; çoğu kişi adresi Türkçe karakter olmadan yazar.
- Markanızın adını taşıyan .com ve .com.tr uzantılarını birlikte almayı düşünün.
Alan adı satın alınmaz, kiralanır: Alan adları genellikle bir ya da birkaç yıllığına kaydedilir ve süresi dolmadan yenilenmesi gerekir. Yenilenmeyen bir alan adıyla birlikte siteniz ve o adrese bağlı e-postalarınız da çalışmaz hâle gelir. Alan adınızı şirketiniz adına kaydettirin ve yönetim paneli erişim bilgilerinin sizde olduğundan emin olun.
Hosting nedir?
Hosting (Türkçesiyle barındırma), web sitenizin dosyalarının durduğu ve sitenizi 7/24 internete açan sunucu hizmetidir. Alan adını sitenizin adresine benzetirsek, hosting o adresteki binadır.
Sık karşılaşacağınız hosting türleri:
- Paylaşımlı hosting: Bir sunucuyu birçok site birlikte kullanır. Küçük ve az ziyaretçili siteler için uygun maliyetli bir başlangıçtır; ancak aynı sunucudaki diğer siteler performansınızı etkileyebilir.
- VPS (sanal sunucu): Bir fiziksel sunucu sanal olarak bölünür ve size ayrılmış kaynaklar verilir. Daha fazla kontrol ve performans sağlar.
- Bulut sunucu: Kaynaklar ihtiyaca göre artırılıp azaltılabilir. Ziyaretçi sayısı değişken olan ya da hızla büyüyen siteler için uygundur.
- Fiziksel (dedicated) sunucu: Bir sunucunun tamamı yalnızca size aittir. Yüksek trafikli ve özel gereksinimleri olan projelerde tercih edilir.
Hosting seçerken yalnızca fiyata değil; sunucunun hızına, yedekleme yapılıp yapılmadığına, güvenlik önlemlerine ve sorun olduğunda kimden destek alacağınıza bakın.
www ne demek?
www, İngilizce World Wide Web ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede “dünya çapında ağ” anlamına gelir. Tarayıcıyla açtığımız sayfaların ve bu sayfaları birbirine bağlayan bağlantıların oluşturduğu sistemin adıdır.
World Wide Web, 1989’da CERN’de çalışan Tim Berners-Lee tarafından önerildi. Dünyanın ilk web sitesi 1990’ın sonunda CERN’de info.cern.ch adresinde yayına girdi; web, 1991’den itibaren CERN dışındaki kullanıcılara da açıldı.
Site adresinde www yazmak zorunlu mu? Hayır. Teknik olarak www, alan adının önüne eklenen bir alt alan adıdır. Günümüzde çoğu site hem www.firmaniz.com hem de firmaniz.com adresiyle açılır. Önemli olan, bu iki adresten birinin diğerine yönlendirilmesi ve sitenin tek bir adres üzerinden yayınlanmasıdır; böylece Google aynı sayfayı iki farklı adreste görmez.
İnternet ile web aynı şey mi? Değil. İnternet, dünyadaki bilgisayarları birbirine bağlayan ağın kendisidir. Web ise bu ağ üzerinde çalışan hizmetlerden biridir; e-posta ve mesajlaşma uygulamaları da interneti kullanır ama web’in parçası değildir.
SSL ve https ne demek?
Site adresinin başındaki https, sitenizle ziyaretçinin tarayıcısı arasındaki bağlantının şifrelendiğini gösterir. Bu şifrelemeyi sağlayan şeye SSL sertifikası denir.
SSL sertifikası olmayan sitelerde Chrome gibi tarayıcılar adres çubuğunda “Güvenli değil” uyarısı gösterir. Bu uyarı ziyaretçinin güvenini sarsar; özellikle form ya da ödeme sayfası olan sitelerde SSL artık bir zorunluluktur. Bugün bir web sitesinin bütün sayfalarının https ile açılması beklenir.
Web sitesi türleri
Web siteleri amacına göre farklı yapılarda olabilir:
- Kurumsal web sitesi: Firmayı, hizmetlerini ve iletişim bilgilerini tanıtır. Ayrıntıları kurumsal web sitesi nedir yazımızda anlattık.
- E-ticaret sitesi: Ürünlerin internetten satıldığı sitelerdir. Başlarken gerekenleri e-ticaret sitesi açmak için gerekenler rehberimizde topladık.
- Blog ve içerik siteleri: Düzenli olarak yazı ve içerik yayınlanan sitelerdir.
- Tanıtım sayfası (landing page): Tek bir ürün, hizmet ya da kampanya için hazırlanmış tek sayfalık sitelerdir.
- Portal ve web uygulamaları: Müşteri, bayi ya da çalışanların giriş yapıp işlem yaptığı sistemlerdir.
Statik ve dinamik web sitesi
- Statik web sitesi: Sayfalar önceden hazırlanır ve herkese aynı şekilde gösterilir. Hızlı ve güvenlidir; içeriği sık değişmeyen kurumsal siteler için uygundur.
- Dinamik web sitesi: Sayfalar, ziyaretçinin isteğine göre bir veri tabanından anlık olarak oluşturulur. Üyelik, sepet, arama ve yönetim paneli gibi özellikler gerektiren siteler dinamiktir.
Birçok modern site bu iki yaklaşımı birlikte kullanır: tanıtım sayfaları statik olarak hazırlanır, form ve panel gibi bölümler ise dinamik çalışır.
Bir web sitesi kurmak için neler gerekir?
- Alan adı: Sitenizin adresi.
- Hosting: Sitenin dosyalarının duracağı sunucu.
- SSL sertifikası: Bağlantının güvenli olması için.
- Sitenin kendisi: Tasarım, sayfalar ve onları çalıştıran yazılım. Bu kısım hazır bir altyapıyla ya da size özel olarak hazırlanabilir; farklarını hazır site mi, özel tasarım mı yazımızda anlattık.
- İçerik: Metinler, görseller, logolar ve iletişim bilgileri.
- Kurumsal e-posta: info@firmaniz.com gibi alan adınıza bağlı e-posta adresleri.
Site yayına girdikten sonra Google’da görünmesi için de Search Console’a eklenmesi gerekir. Adımlarını web siteniz Google’da neden çıkmıyor rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
Alan adı ile hosting aynı şey mi? Hayır. Alan adı sitenizin adresi, hosting ise sitenizin dosyalarının durduğu sunucudur. İkisi aynı firmadan ya da farklı firmalardan alınabilir; alan adı, DNS ayarlarıyla hosting’e bağlanır.
Alan adı olmadan web sitesi olur mu? Teknik olarak bir site, sunucunun IP adresiyle de açılabilir; ancak işletmeler için akılda kalıcı bir alan adı şarttır. Alan adı hem sitenin adresi hem de kurumsal e-postalarınızın temelidir.
Ücretsiz web sitesi kurulabilir mi? Bazı site kurma platformları ücretsiz paketler sunar; ancak bu paketlerde site genellikle platformun kendi alan adının altında yayınlanır ve özellikler sınırlıdır. Kendi alan adınızla, markanıza uygun bir site için alan adı, hosting ve sitenin hazırlanması gerekir.
Web sitemi kendim mi yapmalıyım, yaptırmalı mıyım? Basit bir tanıtım sayfası için hazır araçlar yeterli olabilir. Markanızı doğru yansıtan, hızlı, mobil uyumlu ve Google’da bulunabilir bir site için ise profesyonel destek almak çoğu zaman daha verimlidir. Süreci web sitesi yaptırmak rehberimizde adım adım anlattık.
İşletmeniz için bir web sitesi düşünüyorsanız web tasarım hizmeti sayfamızı inceleyebilir, ihtiyacınızı konuşmak için bize yazabilirsiniz.
